DİKSİYON HAKKINDA SİZE KİM YALAN SÖYLEDİ?

 

     Güzel konuşmak, etkileyici vaatlerde bulunmak ve iddialı cümleler kurmak çoğumuz için caziptir. Ancak bu konuyu artık çok ciddi bir şekilde ele almamız gerekiyor. Bugün sosyal medyanın iyiliği kadar, onun getirdiği kötülükle ve devasa bir cehaletle de savaşıyoruz. Ne idüğü belirsiz unvanlar gördüğü, herkesin her şeyden anladığı ve "her şeyin ustalığını" pazarladığı fütursuz bir güruh türedi. İşin ticari boyutuyla, o sahte pazarla ilgilenmiyorum; tüm pazarlar sizin olsun. Benim asıl mevzum, ortalıkta dolaşan kirli bilgi ve bu kirli bilginin insan hayatında yarattığı tehlikeli sonuçlar. Mademki uzmanlığımızı paylaşıyoruz, o halde bu gidişata dur demek adına yazılarımda bilimsel temelli bilgi paylaşımını uygun görüyorum. Soru platformumuz her an açık olacak; sorularınızı şimdiden büyük bir heyecanla bekliyorum. Bookmaj için yazdığım Ağustos yazımda, sosyal medyada sakız gibi çiğnenen şu meşhur "tekerleme" çalışmalarından bahsedeceğim. Bakıyorsunuz; kişinin profilinde spiritüel danışman ya da güzellik uzmanı yazıyor ama diksiyon düzelten tekerlemeler paylaşıyor. Altına da ekliyorlar: Hızlı okuyun, çok okuyun, bir çırpıda okuyan güzel konuşmaya başlar! Sesli tekerleme kartları fecaatinden hiç bahsetmek istemiyorum. Siz çıldırdınız mı kuzum? Böyle bir bilgiyi neye dayanarak, hangi eğitimin ispatı olarak insanlara dikte ediyorsunuz?

​

     Lütfen! Diksiyon bir yarış değil, bir netlik sanatıdır...

 

     O halde başlayalım.

​

     Yanlış: Bu tekerlemeyi olabildiğince hızlı oku, diksiyonun düzelsin!

     Doğru: Diksiyonun temel amacı hızlı konuşmak değil, kelimelerin hakkını vererek anlaşılır konuşmaktır. Hızlı okumaya zorlanan bir insan, artikülasyon (boğumlama) noktalarını atlar. Sesleri yutar. Sonuçta ortaya güzel bir konuşma değil, sadece "hızlı, anlaşılmayan bir gürültü" çıkar.

​

     Yanlış: Tekerleme ezberleyen güzel konuşur.

     Doğru: Tekerlemeler konuşmayı güzelleştiren sihirli değnekler değildir. Sadece dil, dudak ve çene kaslarını çalıştırmak için kullanılan kondisyon egzersizlerindendir. Tıpkı bir sporcunun maça çıkmadan önce ısınma hareketleri yapması gibi, konuşmacı da kaslarını esnetmek için tekerleme kullanır. Kas hafızası gelişmemiş birine doğrudan en zor tekerlemeyi hızlı okutmaya çalışmak, hiç spor yapmamış birinin eline yüz kilo halter vermek gibidir; sakatlığa yol açar.

​

     Yanlış: Tek nefeste oku!

     Doğru: Doğru diyafram nefesini almayı bilmeyen, nefes koordinasyonu olmayan bir insanı "tek nefeste okumaya" zorlamak, göğüs kafesini sıkıştırır. Boğaz kaslarını gerer ve ses tellerine (vokal kordlara) zarar verir. Konuşma estetiği yaratmaya çalışırken insanları kekelemeye, nefes darlığına veya ses kısılmasına (disfoni) sürüklerler.

​

     Yanlış: Herkes bu tekerlemeyi çalışsın.

     Doğru: Her insanın artikülasyon tembelliği farklı yerdedir. Kiminin "R" sesiyle problemi vardır, kiminin "S-Ş" harfleri ıslıklıdır, kiminin ise çenesi kilitli, dudakları tembeldir. Bilinçsizce genel geçer paylaşılan o tekerleme, çene ya da dudak tembelliği olan birine hiçbir fayda sağlamaz. Diksiyon eğitimi kişiye özel bir tespit ve egzersiz sürecidir.

​

     Görüldüğü üzere bu çalışma, herhangi bir yerden alelade alınan, sığ ve kulaktan dolma bilgilerle yürütülecek bir süreç değildir. Meselenin derinliğini kavramadan, paylaşılan bilgilerin nelere sebebiyet vereceğini hesap etmeden hareket etmek büyük bir sorumsuzluktur. Dahası, sadece videolar üzerinden tek başına çalışarak bu yolda mesafe katetebileceğini sanmak, günümüzün en büyük yanılgılarından ve cehalet örneklerinden biridir. Gerçek bir uzmanlık ve usulüne uygun bir üretim; ancak ehil kişilerin rehberliğinde, derin bir sorumluluk bilinciyle ve titiz bir emekle mümkündür. Şunu asla unutmamak gerekiyor; bu eğitimlerin ilk konusu doğru nefes (söz konusu konuşmak ise), diyafram ve diyafram nefesi egzersizleridir. Larenks, Farenks, Ses kası, Âdem elması konularına da hiç girmiyorum şu anda. Nefes, konuşmanın yakıtıdır, gücüdür. Kişi doğru nefesi ve diyafram nefesini bilmiyorsa o yakıt nereden sağlanacak? Eğitimlerde de keza bu bölüm kişide oturtulmadan fonetik bölüme geçilmez. 

​

     Toplumsal huzurun, ilerlemenin ve profesyonel hayatın en temel yapı taşı; her bireyin kendi uzmanlık alanına odaklanması, sınırlarını bilmesi ve emeğe saygı duymasıdır. Mesleki saygının ve had bilmenin önemini acı tecrübelerle, telafisi imkânsız kötü sonuçlarla öğrenmek toplumlar için ağır bir bedeldir. Oysaki hem milli hem de manevi değerlerimiz, işi ehline vermeyi ve yapılan işi en kusursuz şekilde sunmayı bizlere birer kılavuz olarak bırakmıştır. Nitekim Ulu Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk, "Vatanını en çok seven, görevini en iyi yapandır" diyerek vatanseverliğin ölçüsünü doğrudan iş kalitesine ve sorumluluk bilincine bağlamıştır. Benzer şekilde Hz. Muhammed’de (SAV), "Sizden biriniz bir iş yaptığı zaman, onu güzel yapsın; özene bezene, usulüne uygun ve ustaca yapmaya gayret etsin" buyurarak, yapılan her işin ahlaki bir özen, zarafet ve ustalık barındırması gerektiğini vurgulamıştır. 

​

     Herkesin kendi sınırlarına ve sorumluluklarına saygı duyduğu, işini büyük bir titizlikle yürüttüğü bir yaşam iklimi, sadece karmaşayı önlemekle kalmaz; aynı zamanda birbirimize duyduğumuz güveni ve toplumsal saygınlığı da kalıcı kılar.

​

     Sevgiler…