BAZI KİTAPLAR BİZİ OKUR

​

​

Bir kitabı elimize aldığımızı sanırız.

Oysa bazen olan tam tersidir.

Henüz ilk sayfaları bile çevirmeden, kapağında durup uzun uzun baktığımız, elimizden bırakamadığımız ya da yıllarca rafta beklettikten sonra bir gün ansızın okumaya başladığımız kitaplar vardır. Sanki zamanı gelene kadar sessizce bizi beklemişlerdir.

Belki de her kitabın bir zamanı vardır. Ve belki her zamanın da kendine ait bir kitabı.

Aynı kitabı okuyan iki insan, aynı hikâyeyi okumaz. Hatta aynı insan bile aynı kitabı iki kez okuyamaz. Çünkü ilk okuyanla son okuyan artık aynı kişi değildir.

Yıllar önce okuduğumuz bir romana yeniden döndüğümüzde bunu açıkça hissederiz. Cümleler yerindedir. Sayfalar değişmemiştir. Hikâye aynı hikâyedir. Ama biz artık aynı kişi değiliz.

Bir zamanlar altını çizmediğimiz bir paragraf bu kez içimize yerleşir. Eskiden önemsemeden geçtiğimiz bir karakter, hiç beklemediğimiz kadar tanıdık gelir. Daha önce sessiz kalan bir cümle ise bu kez içimizde yankılanmaya başlar.

Yıllar içinde şunu fark ettim:

Bazı kitaplar okunmak için değil, karşılaşılmak için hayatımıza giriyor.

Bir dost gibi…

Bir ayna gibi…

Bazen de uzun zamandır görmediğimiz bir yanımız gibi.

Onların satırlarında yalnızca karakterlerle değil, kendimizle de karşılaşırız. Belki bu yüzden bazı roman kahramanlarını hemen sever, bazılarından ise sebepsiz yere uzaklaşırız.

Uzun zamandır yazıyla çalışan biri olarak, insanların kitaplarla kurduğu ilişkinin çoğu zaman sandığımızdan daha derin olduğunu gözlemliyorum. Bazen bir romanın kahramanına duyulan öfke, aslında kendimizden uzak tuttuğumuz bir yanımızı işaret eder. Hayranlıkla takip ettiğimiz bir karakter ise henüz yaşama cesareti bulamadığımız bir ihtimali fısıldar.

Bazı satırlar bizi teselli ederken, bazıları huzursuz eder. Çünkü iyi yazılmış bir metin yalnızca anlatmaz; dokunur. Hatta kimi zaman sakladığımız bir kapıyı usulca aralar.

Hayat bizi dönüştürdükçe, metinler de başka yüzlerini göstermeye başlar. Ve insan, o kitapta kendi iç dünyasını okumaya başlar.

Belki bu yüzden edebiyatı yalnızca bir kurgu sanmıyorum. Her güçlü metin, insan ruhunun görünmeyen katmanlarına açılan bir davettir.

Bir cümle…

Yalnızca tek bir cümle…

İnsanın yıllardır taşıdığı bir yükü görünür kılabilir.

Bir paragraf, yıllardır adını koyamadığı bir duygunun kapısını aralayabilir.

Çünkü iyi edebiyat bilgi vermez.

Alan açar.

Bir roman okurken aslında yalnızca kahramanın yolculuğunu izlemeyiz. Fark etmeden kendi yolculuğumuzun izlerini de ararız. Bir ayrılığın, bir başlangıcın, bir kaybın ya da bir umudun bizde bıraktığı sesi duyarız. Satırlar arasında dolaşırken, bazen yıllardır adını koyamadığımız bir duyguyla karşılaşırız.

İşte o anlarda kitap, okunacak bir nesne olmaktan çıkar. Bir aynaya dönüşür.

Belki de bu yüzden bazı kitapları kapattığımızda hikâye bitmez. Günlerce, bazen aylarca bizimle yürümeye devam ederler. İçimizde sessizce çalışan bir soruya dönüşür, hayata baktığımız yeri biraz değiştirir ve eski bir alışkanlığın çatlağından yeni bir ışık sızdırırlar.

Gerçek edebiyatın en büyük gücü de burada saklı olabilir.

Bize yeni cevaplar vermesinde değil, uzun zamandır sormayı unuttuğumuz soruları yeniden hatırlatmasında… Hayatın gürültüsü içinde, insanın kendi sesini yeniden duyabileceği küçük bir boşluk açmasında.

Bu köşeye “Yazı Kapısı” adını verirken aklımdaki tam olarak buydu.

Çünkü bazı kapılar dışarıya açılır.

Bazıları ise insanın kendine.

Belki de okuduğumuz her kitap, elimize aldığımız andan itibaren bize aynı soruyu yöneltiyordur:

“Bu sayfalarda gerçekten kimi arıyorsun?”